Hakim onder indruk van finalisten Leesvertelwedstrijd

Door: Kika Meereboer; foto’s: Bob Bronshoff

Op 10 april vond de finale plaats van een van de beste tradities van de Nederlandse dovenwereld: de finale van de Nationale Leesvertelwedstrijd 2010, dit keer met als thema ‘Jong & Oud’. Al­hoewel alle finalisten een prijs hebben verdiend voor hun inspanning, is er altijd één die de grote prijs in ontvangst mag nemen en dat was dit jaar Derek Kruysifix met het verhaal ‘De tovervinger’ van Roald Dahl!

Nederland, Amersfoort, 2010 Leesvertelwedstrijd 2010, de Flint, Hakim en winnaar Derek Kruysifix Foto Bob Bronshoff

Groepjes volwassenen en kinderen kwamen uit alle hoeken van het land naar Amersfoort om daar naar de ze­ven finalisten te komen kijken. Deze finalisten hadden allen één doel: de beste gebarentaalverteller van het land worden. Wat de Leesvertelwedstrijd extra speciaal maakte was de hoofd­gast: Hakim Traïdia, de acteur die vooral bekend is van Sesamstraat. De finalisten weten ongetwijfeld al in groep 3 van de basisschool wat de Leesvertelwedstrijd inhoudt en heb­ben waarschijnlijk de grote kinderen uit groep 8 bewonderd die op hun school streden om de halve finale te halen. Nu zijn ze zelf aan de beurt. De Leesvertelwedstrijd speelt sinds 1998 een belangrijke rol in het schoolleven van dove en slechthorende kinderen. Uit heel Nederland gaan de finalisten van alle dovenscholen met hun klasge­noten, vriendjes, meesters, juffen, begeleiders, familie en andere belangstellenden met bussen of met ander vervoer naar de finale.

De grote zaal met zijn twee overlappende balkons wordt snel bevolkt door het publiek en het podium is omgeto­verd in een huiskamer die van je grootouders had kunnen zijn. Dan komt Marten Koning ten tonele. Hij is voorzitter van de stichting Woord & Gebaar die elk jaar de Leesvertelwedstrijd organiseert. Hij introduceert Hakim Traïdia aan het publiek. Hakim ziet er niet uit zoals we Hakim kennen van Sesamstraat met zijn grote bos kroeshaar. De mi­mespeler verontschuldigt zich meteen: hij moest z’n haar kort laten knippen en z’n baard laten groeien voor een film waarin hij binnenkort zal spelen. Daarna laat hij zijn beroemde kunsten zien waar het publiek hard om moet lachen. Tenslotte vertelt Hakim dat hij in Algerije, waar Hakim geboren en opgegroeid is, een dove jeugdvriend had. Ze konden met elkaar goed com­municeren met gebruik van zelfbe­dachte gebaren.

Hakim opent een denkbeeldige deur als teken voor de opening van de wed­strijd: de Leesvertelwedstrijd kan be­ginnen! Merel van Zuilen, de presenta­trice, loopt het podium op en vertelt dat de finalisten die op de voorste rij zitten met hun begeleiders eigenlijk al kampioenen zijn door het bereiken van de halve finale. De presentatrice laat ons kennis maken met de juryle­den op het vipbalkon en laat haar waardering uitgaan voor de tolken die alles zullen vertalen in gesproken taal. De spanning onder de finalisten zal ongetwijfeld zijn gestegen, maar nog zijn ze niet aan de beurt. Want dan komt Edwin Kooijman de ‘woonka­mer’ binnen in de rol van een oude man en neemt met een stoffig boek plaats op de stoel die op het podium staat. Op dat moment komt zijn klein­zoon, Ali Shafiee, met een volle tas de woonkamer binnen en begroet zijn opa. Deze twee acteurs introduceren hiermee het thema van de Leesvertelwedstrijd: ‘Jong en Oud’. Onder regie van Jean Couprie zullen ze de hele middag tussen elk verhaal van een finalist grappige scènes verto­nen, maar opvallend is dat ze de fina­listen niet in de scènes betrekken, zoals afgelopen jaren wel het geval was.

Dan kondigt presentatrice Merel, de eerste finalist aan, Miriam Wolters (11 jaar, Guyotschool) met haar ver­haal uit het boek ‘Hebbes’ van Carry Slee. In het begin lopen de zenuwen erg op, maar ze komt steeds soepeler in haar verhaal. Het verhaal gaat zelfs over het strijden om een grote prijs van de verhalenwedstrijd. Alleen wel eentje met een oneerlijke start, want een figuur uit het boek werd vastgena­geld door een gebreide trui aan de grond en loopt om die reden de prijs mis.

Dan verschijnt nummer 2 op het podium: Gayer Lubbers (11 jaar, De Enkschool) met een opvallend grijs en chique stropdasje om. Meteen speelt het verhaal zich af in een rijdende auto. Het blijkt een verhaal te zijn over kwajongens die niet naar huis willen, maar streken gaan uithalen. Als je zenuwachtig bent, zou je het verhaal in een veel te snel tempo kun­nen vertellen, maar niet Gayer, die dapper en rustig zijn verhaal uit ‘De man in het zwart’ van Jan van den Dool voordraagt.

Nummer 3 op de lijst is Zobiba Saadi (12 jaar, Signis) die echt helemaal in haar verhaal, uit ‘Volle maan’ van Paul van Loon, op­gaat. Zoals zij naar de volle maan kijkt, is het net of we ook echt de volle maan zien. Als een hoofdpersoon in haar verhaal jeuk krijgt in haar armen is het net of we ook zelf jeuk krijgen. Het verhaal maakt duidelijk indruk, ook op de jury en even later mag Zobiba met de tweede prijs naar huis.

Hierna komt Samantha van Renselaar (12 jaar, Effatha) ten tone­le met een strak paardenstaartje. Meteen begint zij aan haar verhaal uit ‘Dolfje Weerwolfje Zilvertand’ van dezelfde schrijver als het verhaal van de eerste finalist. Het valt niet mee als je verschillende passages uit het ver­haal moet vertellen, maar daar heeft Samantha blijkbaar geen moeite mee. Heel theatraal neemt zij veel gebaren­ruimte in beslag en komt goed in haar verhaal. De jury, die na elk verhaal iets mag vertellen over wat ze van het verhaal vinden, vindt het wel jammer dat het verhaal precies op het span­nende moment is gestopt. Een soort cliffhanger dus en wederom stimuleert dit de kinderen om ook dit boekje op de boekenlijst te zetten.

Derek Kruysifix (11 jaar, Dr.M. Polanoschool) met dik blond haar is finalist nummer vijf en is er vast van overtuigd dat hij de beste gebarentaal­verteller wordt van 2010, want hij heeft een groene shirt aan met ‘win­ner’ erop. Het werkt blijkbaar wel, want hij mag de eerste prijs in ont­vangst nemen met zijn verhaal uit ‘De tovervinger’ van Roald Dahl. De zenu­wen breken hem op als hij op het po­dium komt en ziet dat alle ogen op hem gericht zijn, maar al snel gaat hij op een heel ontspannen manier in zijn verhaal op. Hij sluit het verhaal op een grappige manier af als de hele familie, die een passie heeft voor jagen op een­den, bestraft wordt met eendenvleu­gels.

De een na de laatste finalist is Eva Prevaes (12 jaar, Dr. P.C. M. Bosschool) in haar mooie en kleurige kleren en zij zal ‘Bernie King en de magische cirkels’ van Daan Remmerts de Vries voordragen. De zenuwen zijn bij Eva ietwat te hoog opgelopen, waardoor het verhaal in een haastig tempo verteld wordt. Maar deson­danks zorgt Eva ervoor dat we ons kunnen inleven in het verhaal, want het is geen makkelijk boek met zijn karikaturale ontwikkelingen. Eva is zichtbaar blij met de derde prijs die zij in ontvangst mag nemen. De laatste zijn valt niet mee.

Daarom verdient Naomi Beekman (12 jaar, Talent) met haar twee prachtig gevlochten paardenstaartjes ook extra applaus. Met ‘Kebab en pindakaas’ van Marieke Otter neemt Naomi ons mee in het schoolleven. Geen griezelig, spannend of eng verhaal, maar een verhaal met ‘pesten’ en ‘verliefdheid’ als thema’s waar jong en oud zich in kan herkennen. Zij kan zich goed ver­plaatsen in de rol van de hoofdperso­nen.

Alle finalisten hebben het verhaal zo goed mogelijk overgedragen aan het publiek en dat is geen makkelijke op­gave. De verhalen die de kinderen vertellen komen wel uit het boek, maar ze moeten het uit hun hoofd vertellen. Als je zenuwachtig bent, kan je de draad van het verhaal mak­kelijk kwijtraken, maar dat is bij geen van de finalisten gebeurd. Dapper ver­tellen ze het verhaal aan het grote publiek. Wat volgens de stemtolk van de finalisten, Sandra Markies, opvalt is dat de NGT duidelijk gestandaardi­seerd is. Er zijn geen grote regionale verschillen meer. Terwijl de jury zich beraadt wie de winaars van de Leesvertelwedstrijd worden, worden we verwend met een goochelact van Maarten Vogelaar. Maarten is een ho­rende artiest, maar heeft een tolkoplei­ding Gebarentaal gevolgd. Hij gebruikt zelf vloeiend gebarentaal, waardoor zowel horend als doof publiek mee kan genieten.

Hakim mag de prijzen uitreiken en doet tussendoor allerlei leuke acts. Hij is erg onder de indruk van de gebaren­taalvertellers en weet voor elke finalist een leuke opmerking te bedenken. Hakim krijgt een gebarentaalboek als cadeau, maar kan nu al vingerspellen. Op deze manier steelt hij de show en laat iedereen lachen en deelt vervol­gens medailles en cadeaus uit. De Leesvertelwedstrijd is afgelopen als er tientallen blauwe en witte ballonnen  uit de lucht komen en alle kinderen uit het publiek daarop af komen. Organisator Marten Koning is in z’n nopjes en kijkt zeer tevreden terug op de finale: “Er waren meer dan 600 bezoekers die allemaal erg enthousiast waren. Hakim Traïdia is als mimespe­ler een expert in non-verbale commu­nicatie en hij was zeer onder de in­druk van de taalvaardigheid van de kinderen. Hij vond dat ze een mooie mimiek hadden en poëtisch konden vertellen. Maar wat mij vooral opviel is dat er geen hooggeplaatste mensen waren komen kijken. Geen leden van de Raad van Bestuur van de doven­scholen of leidinggevende personen. Er waren zelfs nauwelijks horende leerkrachten aanwezig. Volgend jaar krijgen ze een nieuwe kans. Op 9 april 2011 is de 14e editie van de finale van de Leesvertelwedstrijd in theater De Meervaart in Amsterdam. Ik hoop dat ze dan wel komen kijken”.