De Leesvertelwedstrijd 2011

Door Kika Meerenboer en Femke Routs

Zaterdag 9 april was het zover: de veertiende editie van de Leesvertelwedstrijd van Woord en Gebaar vond plaats in De Meervaart in Amsterdam. Dit jaar had de wedstrijd als thema het ‘Wilde Westen’ compleet met cowboys en een indiaan.Voor de wedstrijd sturen de scholen voor doven en slechthorenden ieder jaar een afgevaardigde die zijn of haar school mag vertegenwoordigen. Terwijl de Leesvertelwedstrijd ooit begon met vijf deelnemende dovenscholen, zijn het er nu acht. Dit jaar was er weer een nieuwe school bijgekomen: de professor Huizingschool uit Enschede.

LVW-2011-47-768x512

Op iedere school waren eerst al zenuwslopende voorrondes geweest waarin een kind wordt verkozen tot vertegenwoordiger voor de landelijke finale. Nu stonden ze allemaal gespannen klaar om hun verhaal te doen. Bij de wedstrijd vertellen alle kinderen in de Nederlandse Gebarentaal een fragment uit een boek. De jury kiest uit acht verschillende verhalen de beste voordracht en let daarbij op de presentatie en het gebruik van de gebarentaal. Nieuw dit jaar was dat het publiek mocht meestemmen. Alhoewel alle finalisten een prijs hebben verdiend voor hun inspanning, was er zoals altijd één die de grote prijs in ontvangst mocht nemen. Dat werd Frederique Wiggemans van de Bosschool uit Arnhem met het boek van Marieke Otten, ‘Laura’s geheim’. De tweede prijs ging naar Kofi Koampah van Signis in Amsterdam en de derde prijs naar Chaymae Azzouzi van de Guyotschool in Groningen.

De zaal van de Meervaart was tot de nok toe gevuld met een publiek van honderden mensen die de geweldige show van de kinderen kwamen bekijken. Uit alle winstreken waren ouders, leerkrachten, begeleiders van de finalisten, oud-leerlingen, medeleerlingen, winnaars van de voorgaande leesvertelwedstrijden, supporters en andere belangstellenden gekomen. Een ouder vertelde: ‘De Leesvertelwedstrijd is eigenlijk voor mij het enige moment van het jaar om ouders van dove kinderen van andere scholen te ontmoeten. Bovendien komen verschillende generaties uit de dovenwereld bij elkaar’.

Inderdaad, de kracht van de Leesvertelwedstrijd is dat het een feest is voor jong en oud. Naast alle aanwezige doven kinderen, zijn er ook altijd oudere dove mensen die speciaal komen om te genieten van het gebeuren met al die vlot gebarende jonge kids. Dat was in hun eigen jeugd vaak wel anders. Trouwe bezoekers van de Leesvertelwedstrijd zijn bijvoorbeeld bewoners van de Gelderhorst, die elk jaar met een delegatie komen om het evenement mee te maken. Ook nu waren ze weer van de partij.

Maar niet alleen de bezoekers, ook de organisatie van de dag is een samengaan van jong en oud. In de loop der jaren zijn er steeds meer jongeren in de organisatie en uitvoering van het evenement betrokken. Een nieuwe generatie dient zich dus aan om de Leesvertelwedstrijd op een eigen manier inhoud en kleur te geven, maar de kennis en ervaring van de ‘oude garde’ is natuurlijk onmisbaar voor succes. Dit jaar verliep alles weer soepel als altijd dankzij een goede samenwerking en voorbereiding.

En dat geldt ook voor de finalisten. Zij worden begeleid door hun dove leerkrachten, die hen helpen met de fijne kneepjes van vertellen en voordragen in de Nederlandse Gebarentaal. Net als de organisatie vraagt natuurlijk ook het optreden van de finalisten een grondige voorbereiding. Zij hebben vaak al weken, zo niet maanden van oefenen achter de rug gehad. Een van de begeleiders vertelde hierover: ‘Voor mij was het de eerste keer dat ik een finalist begeleidde. Grappig was dat mijn leerling de halve finale heeft gehaald met alleen het lezen van het eerste hoofdstuk en de achterkant van het boek. Toen heb ik gezegd: de bedoeling is dat je het boek eerst helemaal leest en dan vertelt. Het was daarna zoeken hoe het verhaal in vijf minuten te vertellen was. Kies je voor een scene uit het boek of vat je het hele verhaal van het boek samen? Mijn leerling koos zelf voor een samenvatting maar deze duurde een half uur. Ik heb hem de opdracht gegeven het verhaal in acht scènes te tekenen, Dat was het goede middel om het verhaal flink in te korten tot vijf minuten. Op basis daarvan was hij elke dag op school bezig met oefenen. Ook oefende hij thuis voor de spiegel en bekeek hij de dvd die we op school gemaakt hadden van zijn eigen voordracht. Ik heb hem samen met een collega alleen geholpen met het toevoegen of het weglaten van de grammaticale elementen in de NGT. Maar verder was het zijn eigen verhaal. Ik vond het belangrijk dat hij zijn eigen stijl behield. Ik leefde echt met hem mee, naar de wedstrijd toe, ik zag hoe hij zich ontwikkelde. Ik vond het dapper dat hij op het podium durfde te staan, ik zou het zelf niet durven!’

Inderdaad gold dit voor iedereen, je kon de zenuwen zien, maar toch gingen ze allemaal het podium op om hun verhaal te vertellen. Eén finalist vertelde dat de zenuwen meteen verdwenen zodra ze aan het vertellen was. Alleen daarom al verdienden ze allemaal een prijs. Helaas is er altijd maar één winnaar. De jury heeft Frederique gekozen omdat zij alle elementen van de gebarentaal zo goed gebruikte. Zelf zei ze het super te vinden te gewonnen hebben, maar ze had het niet verwacht. Voor de Leesvertelwedstrijd heeft ze twee keer in de week geoefend. ‘Mijn broer heeft in 2005 ook meegedaan met de Leesvertelwedstrijd’, voegde zij er nog aan toe.

Er waren ook winnaars van voorgaande jaren aanwezig. De winnares van 2008 was nu als vrijwilliger aan de slag.  Zij keek terug naar haar eigen finale: ‘Ik heb nu heel veel respect voor de finalisten omdat ik zelf heb ervaren hoe zenuwachtig ik was van te voren. Ik vind het fijn om nu toe te kijken, ook omdat ik weet hoe het is en hoe het voelt. Ik vind belangrijk dat de verteller humor gebruikt en een goede mimiek heeft. Maar het viel mij op dat er een verschil is in NGt vaardigheid tussen toen en nu. Sommige kandidaten maken nu meer gebruik van het orale component. Dat vind ik wel jammer. Ik denk dat dat komt door het CI. Daarom is het belangrijk dat de Leesvertelwedstrijd gewoon elk jaar blijft terugkomen, zodat kinderen leren genieten van boeken lezen. Ik merk dat ik na de Leesvertelwedstrijd zelf meer durf omdat ik mezelf toen heb overwonnen. Dit is een blijvend effect. Ook ben ik meer boeken gaan lezen en kan ik ze makkelijker vertalen naar Nederlandse Gebarentaal. Ik lees ook vaak voor aan mijn vrienden’.

Zo verwoordt de winnares van 2008 het belang van de Leesvertelwedstrijd. Juist in deze tijd met de hernieuwde discussie over welke positie gebarentaal moet krijgen in het dovenonderwijs mag het plezier van het vertellen in gebarentaal en lezen hoogtij vieren.

Fotografie: Bob Bronshoff